30-daagse: blijft het voorlopig heet zomerweer?

Deze eerste week van deze 30-daagse periode ging van start met extreme temperaturen. Dat is ook duidelijk terug te zien in de weerkaart van het Europese weermodel dat voor een groot deel van Europa bovengemiddelde temperaturen heeft berekend. Door het wegtrekken van een hogedrukgebied naar Oost-Europa kon zeer warme en droge lucht vanuit Zuidwest-Europa koers zetten richting het noorden. De rode kleuren horend bij deze Spaanse pluim zijn goed te onderscheiden. 

De periode daarna is het model minder uitgesproken wanneer het op zeer hoge temperaturen aankomt, maar rode kleurtinten blijven dominant in de weerkaarten. Tijdens de tweede, derde en vierde week verandert de temperatuurverdeling in Europa niet of nauwelijks. De populaire vakantiebestemmingen in het Middellandse Zeegebied houden grote kans op warm zomerweer. Na een dag met tropische temperaturen kan bij voldoende vocht in de atmosfeer wel onweer voorkomen. Vooral in bergachtige gebieden zoals de Alpen, Dolomieten en Pyreneeën kan het soms flink spoken. Ook thermische lagedrukgebieden die boven Frankrijk tot ontwikkeling komen, kunnen voor fikse regen- en onweersbuien zorgen.

De Extreme Forecast Index (EFI), een indicatie voor de kans op extreme temperaturen op 2 meter hoogte, laat zien dat het zuiden van Europa en ook de Balkanregio grote kans maken op flinke temperatuurafwijkingen. Bij waarden van meer dan 0.8 is sprake van zeer extreme hitte. Momenteel is het al erg droog en heet in de regio wat het risico op bosbranden verder vergroot.

De Benelux daarentegen ligt vaak op de grens van warmere en koelere luchtsoorten. Scandinavië komt bijvoorbeeld in de huidige weerkaarten overwegend koeler dan gemiddeld uit de bus. Deze overgang valt ook te linken aan de grootschalige luchtdrukverdeling. Aan het begin van de tweede week van de 30-daagse laat het model in het noorden een lagere luchtdruk dan gemiddeld zien. Hogedrukgebieden boven Centraal-Europa zorgen ervoor dat depressies noordwaarts “weggeduwd” worden. De straalstroom, een band met hoge windsnelheden op 10 kilometer hoogte, slingert behoorlijk en draagt bij aan deze verdeling.

Op de langere termijn vervaagt het signaal en ook de kansen op een bepaalde luchtdrukverdeling geven geen uitsluitsel. De verwachte hoeveelheid neerslag kent daardoor ook de nodige onzekerheid. Een uitbraak van zeer warme en droge lucht vanuit Zuid-Europa zal het neerslagtekort verder doen oplopen. Momenteel is al sprake van droge condities en in veel rivieren is de waterstand verlaagd.

In extreme gevallen is de grenslaag, de onderste luchtlaag van de atmosfeer, zelfs te droog om stapelwolken tot ontwikkeling te laten komen. Bij een iets hogere luchtvochtigheid kunnen stapelwolken wel uitgroeien tot een bui. Gebieden met langdurige plensregens zitten vooralsnog niet duidelijk in de verwachting.

Een draaiing van de wind naar het zuidwesten “pompt” vanaf de Atlantische Oceaan meer vocht in de atmosfeer en dit kan wel het zetje geven om een droge en warme periode te laten eindigen met onweersbuien. Regionaal kunnen gebieden met buien in korte tijd veel regenwater opleveren, dit is bijvoorbeeld aankomende donderdag een mogelijkheid. De komende vier weken is de grootste kans op overwegend droog weer met buien bij tussenpozen.