Boötiden, eerste meteorenzwerm van het jaar

De Boötiden is een meteorenzwerm met een zeer korte piek. Een paar uur voor en na de piek zijn er maar weinig meteoren te zien en loont het niet echt om een waarneempositie in te nemen. Het is dus erg belangrijk dat het helder is tijdens het piekmoment. Het piekmoment is donderdag 4 januari rond half 12 in de ochtend. Daglicht gooit dan sowieso roet in het eten om iets waar te nemen. We moeten daarom kijken aan het einde van de nacht en in de vroege ochtend als het nog donker is. Het beste moment is rond 7 uur. Omdat de piek zo kort is, zijn er dan nog maar zo'n 35 'vallende sterren' te verwachten. Bij helder weer is dat toch wel de moeite om even te gaan kijken, zeker omdat de tijd redelijk gunstig is.

De radiant van de Boötiden ligt in het oosten en aan het einde van de nacht zo'n 65 graden boven de horizon, maar je hoeft niet perse naar de radiant te kijken want de meteoren kunnen overal langs de hemel schieten.

In 2023 bleven veel meteorenzwermen verscholen achter een wolkendeken. Of we de Boötiden gaan zien is nu nog de vraag. In de huidige weerkaarten van 4 januari zien we veel wolken en is het hopen op meer opklaringen.

Boötiden zijn blauwig van kleur en laten lange sporen zien. Ze zijn wel vrij zwak dus teveel lichtvervuiling maakt het al moeilijk om ze te zien. De korte piek geeft aan dat de oorsprong van deze zwerm nog niet zo oud is waardoor het stofspoor nog niet ver is ‘uitgewaaierd’. Wetenschappers denken dat de Boötiden afstammen van planetoïde 2003 EH1 die het overblijfsel is van een komeet die 1490 werd waargenomen boven China en Japan.

De Boötiden werden vroeger de Quadrantiden genoemd naar het sterrenbeeld Quadrans Muralis waaruit zij ogenschijnlijk vielen. Het sterrenbeeld werd in 1795 geïntroduceerd door de Franse astronoom Jerome Lalande. In 1922 werd dit sterrenbeeld geschrapt door IAU ( International Astronomical Union) die de lijst sterrenbeelden terugbracht tot 88.

De nieuwe naam is gekoppeld aan het sterrenbeeld Ossenhoeder (Boötes). In het Grieks betekent Bootes zoiets als de ploegende man. De meteorenzwerm lijkt uit het noordelijk deel van dit sterrenbeeld te vallen. Tegenwoordig zien we ook weer vaak de naam Quarantiden opduiken als eerbertoon aan Lalande. Onderdeel van het sterrenbeeld Ossenhoeder is de ster Arcturus, een van de helderste sterren die wij kunnen zien.

De meest heldere ster in het sterrenbeeld Ossenhoeder is Arcturus een oranje reus die vele malen groter is dan onze zon. Als we de zon (natuurlijk ook een ster) buiten beschouwing laten is Arcturus na Sirius en Canopus de meest heldere ster aan de hemel.

Foto boven artikel: adobestock Lemonsoup14