Vallende sterren Geminiden op komst!

2025 was een mager meteorenjaar. De meeste meteorenzwermen hadden dit jaar tijdens hun piek lage uurgemiddelden en bewolkt weer gooide ook nog vaak roet in het eten. Toch kunnen de Geminiden wel eens voor een mooie afsluiter van dit jaar gaan zorgen. Tijdens de piek in de nacht van zaterdag 13 december op zondag 14 december zijn er op een donkere plek misschien wel meer dan 80 'vallende sterren' per uur te zien! Het moet dan natuurlijk wel helder zijn, want met bewolking zie je niets. De maan zal in ieder geval geen stoorzender zijn want die is slechts weinig verlicht.

Het is de afgelopen dagen niet vaak helder geweest en ook in het weekend is er vaak veel bewolking boven ons land. Het is te hopen dat in de nacht van zaterdag op zondag net wat opklaringen passeren waardoor er zicht is op de hemel en er meteoren te zien zijn. Mogelijk dat er net tussen twee wolkenpartijen een opklaringsgebied zit in de nacht. De meeste modellen laten het echter weer snel vollopen met bewolking en voorzien juist de opklaringen zaterdagmiddag en avond.

Ook op de dagen voor en na de piek zijn er meteoren te zien, maar veel minder. De Geminiden hebben een zeer scherpe piek van ongeveer een etmaal waardoor het advies is om echt te kijken in de nacht van zaterdag op zondag.

Het voordeel van meteoren is dat ze overal langs de hemel kunnen schieten. Ze lijken wel uit een punt te komen, de radiant. De radiant staat 14 december in het begin van de nacht aan de zuidelijke hemel. Daar zie je het sterrenbeeld Tweelingen. De planeet Jupiter staat ook als een heldere 'ster' in de buurt van Tweelingen. Kan je Tweelingen niet direct vinden, kijk dan of je het sterrenbeeld Orion ziet. Links boven Orion vind je dan Tweelingen. Gedurende de nacht schuift alles door in een westelijke richting.

Bedenk dat je op een donkere locatie veel meer ziet dan in een stedelijk gebied. Ben je een echte sterrenjager trek dan naar een donkere plek. Check wel eerst goed de weersverwachting.

De stofdeeltjes van de Geminiden komen van de planetoïde 3200 Phaeton die ongeveer iedere 1,4 jaar rond de zon reist. De stofdeeltjes zweven in de baan van de planetoïde. Ieder jaar in december kruist de baan van de aarde de baan van de planetoïde en ‘vliegen’ we door de Geminiden stofwolk heen. Tijdens het doorkruisen van het stofspoor botsen stofdeeltjes met enorme snelheid tegen de aardse atmosfeer. Hierbij verbranden de deeltjes en zien we een lichtspoor.

Gemini betekent tweeling. Het sterrenbeeld is genoemd naar de tweeling Castor en Polydeuces uit de Griekse mythologie. Zoals zo vaak in de Griekse mythologie zijn er verschillende verhalen, maar de bekendste is dat het tweetal zonen van oppergod Zeus waren. Ze werden ook wel Dioscuri genoemd, hetgeen zonen van Zeus betekent. 

De broers waren moedige krijgers op witte paarden en tevens beschermheiligen van zeelieden. Ze worden ook geassocieerd met het Sint-Elmusvuur dat kan optreden bij bliksem. In zware onweersbuien was op schepen dit fenomeen soms te zien op de top van masten. Dat was voor de zeelieden een teken dat hun beschermheilige in de buurt was. 

In de overleveringen sterft Castor na een gevecht dat veel weg heeft van eerwraak. Zijn broer Polydeukes (ook wel Pollux) wordt vervolgens onsterfelijk gemaakt door Zeus. Polydeukes wil dat Zeus ook Castor onsterfelijk maakt waarna de tweeling als sterrenbeeld aan de hemel wordt geplaatst. De helderste sterren in het sterrenbeeld zijn Castor en Pollux.

Omslagfoto: Chris Schuil.