Modelbespreking: komen en gaan van storingen

Na een zonovergoten en droge junimaand is het zomerse weer in juli in het slop geraakt. Deze week vormt geen trendbreuk en het wisselvallige weertype zit stevig in het zadel. Hieronder is de berekende positie van de straalstroom weergeven in het Amerikaanse GFS weermodel. Deze band met hoge windsnelheden staat erom bekend om depressies snel te kunnen laten intensiveren en vervolgens op te pikken en mee te voeren richting West-Europa. Komende week ligt de straalstroom eigenlijk continu pal boven ons hoofd en fungeert op deze positie optimaal als aanjager van wisselvallig weer.

Meer weten over de straalstroom? Check dan even ons uitlegartikel over de aanjager van het weer.

Er is ook duidelijk zichtbaar dat de straalstroom redelijk ‘recht’ van west naar oost gepositioneerd ligt. In het geval van een slingerend patroon kan dit juist zorgen voor het vastzetten van hogedrukgebieden en dan is het dagen en soms weken zonnig en droog. In andere gevallen worden juist lagedrukgebieden op dezelfde plek gehouden, zoals het geval was tijdens de overstromingen in België, Duitsland en Limburg in juli 2021. 

Het water van de oceaan is mede door standvastige hogedrukgebieden eerder deze zomer en het uitblijven van stofstormen in de Sahara (mindere weerkaatsing van zonlicht op de kleine deeltjes) flink opgewarmd. Dat kan een van de mogelijke verklaringen zijn waarom de lagedrukgebieden nu een flinke hoeveelheid vocht kunnen opnemen en bij ons voor kletsnat weer zorgen. Andere verklaringen hebben met de Golfstroom te maken of de Atlantische variant van El Niño. In sommige regio’s van de Atlantische Oceaan bedraagt de afwijking ten opzichte van de gemiddelde zeewatertemperatuur zelfs meer dan 3 graden. Het zeewater voor de kust van Zuid-Amerika springt er ook tussenuit door de terugkeer van El Niño. 

Niet alleen de wind op 10 kilometer hoogte door de straalstroom komt uit het westen, ook de wind aan de grond is afkomstig uit het westen tot zuidwesten. Lagedrukgebieden trekken vaak langs de Britse Eilanden over de Noordzee richting Scandinavië. De bijbehorende bewolkings- en regengebieden doen ons land bijna dagelijks aan. Dit kan langere tijd regen of een paar stevige buien opleveren, afhankelijk van de karakteristieken van de fronten. Bij buien kan het zo nu en dan ook tot onweer komen.

De neerslagpluim laat er ook geen gras over groeien: deze week blijft het wisselvallig. Op sommige dagen is er zelfs kans op een ruime 10 mm hemelwater. Als de verschillende modelberekeningen naast elkaar worden vergeleken is de totale neerslagsom aan het einde van de week opgelopen naar 30 tot plaatselijk 60 mm. Opvallend is dat veel modelberekeningen de meeste neerslag voor de kustregio verwachten. Dat kan verklaard worden door kustconvergentie.

Waar het neerslagtekort vanaf halverwege mei en tijdens de junimaand flink aan het oplopen was, is het de afgelopen tijd afgevlakt en is een momenteel zelfs een dalende trend ingezet. Het grondwater wordt hierdoor aangevuld en de toplaag van de bodem is momenteel een stuk vochtiger geworden, waardoor de neerslag ook makkelijker opgenomen kan worden. Door deze kentering komen we ruim onder de 5% droogste jaren terecht. Mocht het aan het einde van de zomer een tijdje weer droog worden, loopt het neerslagtekort niet meer op tot alarmerende hoeveelheden. 

Foto omslag: Burry van den Brink