Orkaan Melissa (cat 3) heeft Cuba bereikt!

Melissa zal in de oostelijke helft van Cuba voor grote schade zorgen. Windsnelheden van soms 250 km/uur en heel veel regen zorgen voor overstromingen, modderstromen en aardverschuivingen. Ook is er een hoge stormvloed langs de zuidkust van Cuba. In 2 dagen tijd kan er regionaal meer dan 400 mm vallen.

Het National Hurricane Center verwacht dat Melissa na de passage van Cuba zal afzwakken en als een orkaan van de eerste of tweede categorie verder naar het noordoosten trekt. Melissa zal dan de Turks- en Caicoseilanden passeren en in een later stadium Bermuda.

Melissa groeide in zeer korte tijd uit van categorie 3 naar categorie 5 orkaan. Meteorologen gebruiken die term wanneer de maximaal aanhoudende wind van een tropische storm of orkaan in 24 uur met minstens 55 km/uur toeneemt. Dat is fors, maar het gebeurde opvallend vaak in de afgelopen seizoenen: in 2024 kenden zeven Atlantische orkanen zo’n turbo-groei en dit seizoen deden onder meer Erin, Gabrielle, Humberto en dus Melissa hetzelfde. Sommige stormen overschrijden die grens zelfs ruimschoots: Erin nam toe met 140 km/uur in iets meer dan een dag, en Milton kende twee aparte versnellingssprongen, waaronder een 145 km/uur boost van Cat. 1 naar Cat. 5. Het gevolg: veel “major hurricanes” (Cat. 3+) blijken voorafgaand daaraan snel geïntensiveerd te hebben, terwijl stormen die níet snel intensiveren zelden de categorie ‘major’ halen.

Snel intensiveren vraagt om een gunstige cocktail: lage verticale windschering met voldoende uitstroom op hoogte, zeer warm en diep oceaanwater en veel vocht. Compacte (kleinere) stormen kunnen de warmte van onweersbuien sneller bundelen rond het oog, wat de kans op een explosieve groei vergroot. Studies wijzen erop dat de kans op rapid intensification (RI) wereldwijd is toegenomen in de afgelopen decennia, mede door opwarmende oceanen; in 2024 lagen delen van het Atlantisch ontwikkelingsgebied en de Golf van Mexico op (bijna) recordwarmte. Dat maakt RI tot een prognose-hoofdpijndossier, zeker vlak voor landfall. Denk aan Hurricane Otis (2023), die onverwacht tot Cat. 5 uitgroeide en Acapulco zwaar trof. Kortere voorbereidingstijd voor bewoners en hulpdiensten is dan het directe risico.

Opmerkelijk: zonder snelle intensivering wordt een orkaan zelden een zware orkaan oftewel een ‘major hurricane’. In 2024 gingen alle vijf zware orkanen (Cat. 3+) een fase van rapid intensification vooraf, terwijl Debby, Ernesto, Francine en Leslie, de vier die níet snel versterkten, geen van allen een major hurricane werden. Een studie uit 2016 laat zien dat 79 procent van de major hurricanes zo’n versnellingssprong meemaakt. In het hyperactieve 2020-seizoen gold dat voor 10 van de 13 orkanen. Omgekeerd groeit slechts 6 procent van de stormen zonder snelle intensivering uit tot een major.