Zeldzame regionale septemberhittegolf

Sinds het begin van de metingen is dit pas de zevende regionale hittegolf in september. Bovendien is het de derde regionale hittegolf van 2023. De laatste keer dat we drie hittegolven hadden was in 2019 en daarvoor moeten we terug naar 2016 en 2006. 

Sinds maandag 4 september is het in Gilze-Rijen, Eindhoven en Hoek van Holland zomers warm en sinds dinsdag steeg het kwik daar naar tropische waarden van 30 graden en meer. Om van een hittegolf te mogen spreken moet het op tenminste vijf dagen 25 graden of meer worden en op drie dagen moet het kwik stijgen naar 30 graden en meer. 

In Hoek van Holland, Eindhoven en Gilze-Rijen is aan deze criteria voldaan en is sprake van een zeldzame regionale septemberhittegolf. Waarschijnlijk wordt dit direct een recordlange regionale septemberhittegolf, want ook de komende dagen wordt aan de criteria van een hittegolf voldaan. Hittegolven in september duurden tot dusver nooit langer dan 6 dagen.

Bovendien is het de derde regionale hittegolf van 2023, want de meetpunten Ell, Arcen, Eindhoven, Volkel en Maastricht hebben al twee regionale hittegolven gehad. De eerste was in juni. Van 8 tot en met 21 juni was sprake van een recordlange juni hittegolf. In juli kon voor de tweede keer een regionale hittegolf worden genoteerd. Deze liep van 7 tot en met 11 juli. 

Tropische dagen zijn in september zeldzaam en dat geldt al helemaal voor hittegolven. Sinds het begin van de metingen kwam het alleen in 1906, 1919, 1947, 1991, 1999, 2016 en 2023 tot een regionale hittegolf in september.

Als het op hittegolven in september aankomt is het Limburgse Arcen koploper met een totaal van drie septemberhittegolven sinds de metingen daar in 1990 begonnen. Maastricht volgt op de tweede plaats met in totaal twee hittegolven in september, namelijk in 1906 en 1947. Het Drentse Eelde is het andere officiële weerstation van het KNMI met een hittegolf in september. Net als in Maastricht werd ook daar in 1906 aan de definitie van een hittegolf voldaan. De hittegolven van 1906 en 1991 begonnen al op 30 augustus.

De hittegolf van 1919 liep van 10 tot en met 14 september in de inmiddels opgeheven weerstations Winterswijk, Warnsveld en Sittard.

Regionale hittegolven zijn een normaal zomerfenomeen en twee hittegolven in één jaar komen dan ook vaak voor. Ook in 2022 en in 2020 kwam het tot twee hittegolven. Drie of meer hittegolven zijn daarentegen wat zeldzamer en zijn zes keer eerder voorgekomen. 

In 2019 kwam het voor het laatst tot drie hittegolven en ook in 2016 kwam het drie keer in het jaar tot een hittegolf. In Arcen kwam het in 2016 in juli, augustus en in september tot een hittegolf. De laatste was bijzonder laat en liep van 10 tot en met 15 september. 

Ook 2006 telde drie regionale hittegolven en daarvoor moeten we terug naar de jaren negentig van de vorige eeuw. In 1994 noteerde Arcen drie en in 1995 zelfs vier hittegolven. Het absolute record staat op naam van Maastricht. In 1947 was sprake van maar liefst vijf hittegolven en de laatste duurde van 11 tot 16 september. Niet eerder kwam het zo laat in het jaar nog tot een hittegolf, maar dit jaar kwamen we wel dichtbij.

Tot een officiële hittegolf is het dit jaar niet gekomen. De laatste hittegolf in De Bilt was van 9 tot en met 16 augustus 2022, maar een officiële hittegolf is deze week niet uitgesloten. Het laatste jaar zonder officiële hittegolf was 2021. 

Foto: Willy Bonnink-Naves